Naar de inhoud
Zoeken
Nederlands
PUNTART

De verhalen, symbolen en geschiedenis achter grote kunst

Afbeelding niet weergegeven

Leonardo da Vinci, Het Laatste Avondmaal, 1495–1498. Refter van Santa Maria delle Grazie, Milaan.

Het Laatste Avondmaal

Il Cenacolo

Datum
1495–1498
Techniek
Wandschildering op droge pleisterlaag
Afmetingen
460 × 880 cm

De muurschildering van Leonardo da Vinci in de refter van Santa Maria delle Grazie in Milaan toont het moment waarop Jezus aankondigt dat een van de apostelen hem zal verraden. Tussen 1495 en 1498 op de droge muur geschilderd, is het een van de invloedrijkste en kwetsbaarste beelden uit de westerse kunst.

Historische context

Leonardo schilderde het werk voor het dominicanenklooster Santa Maria delle Grazie in Milaan, in opdracht van Ludovico Sforza, de heerser van de stad.1 Het museum dateert het op 1495–1498.2

In plaats van echte fresco schilderde Leonardo op de droge muur, om langzaam te kunnen werken en te corrigeren.2 De verf begon binnen enkele jaren af te bladderen, en latere schade, waaronder een deur die in 1652 werd uitgebroken en het bombardement van 1943, bracht het voortbestaan in gevaar.1 Een restauratie die in 1999 werd afgerond, duurde zo’n twintig jaar.2 Sinds 1980 maakt het werk deel uit van een UNESCO-werelderfgoed.2

Interpretatie

Leonardo concentreert zich op de reacties van de apostelen op Jezus’ woorden en schikt hen in groepen van drie rond een kalme centrale figuur.1 De architectuur loopt uit op Jezus’ hoofd, en het raam achter hem vervangt de stralenkrans.3

Judas zit niet apart maar tussen de apostelen; hij omklemt een beurs en reikt naar dezelfde schaal als Jezus, details die de verrader aanwijzen.1

Symbolen en betekenissen

Judas’ beursVaststaand feit
Het buideltje in Judas’ hand wordt gelezen als de betaling voor het verraad.Last Supper (fresco by Leonardo da Vinci)
De gedeelde schaalVaststaand feit
Judas reikt naar dezelfde schaal als Jezus, een echo van de woorden ‘Die met Mij de hand in de schotel heeft gedoopt, die zal Mij verraden’ (Matteüs 26:23).Last Supper (fresco by Leonardo da Vinci)
Het raam achter JezusInterpretatie
Het licht van het middelste raam omlijst Jezus’ hoofd in plaats van een geschilderde stralenkrans.Museo del Cenacolo Vinciano: visitor brochure (English)
Petrus’ mesInterpretatie
Vaak verbonden met Petrus die diezelfde nacht het oor van de knecht afslaat (Johannes 18:10).The Last Supper: symbolism
Omgestoten zoutvaatjeInterpretatie
Gemorst zout gold als onheilsteken; veel auteurs lezen het als een teken bij Judas.The Last Supper: symbolism
Brood en handen als muziekTheorie
Een hypothese uit 2007 dat broden en handen een korte melodie vormen. Door geen enkel document bevestigd.Art Bites: Did Leonardo Hide Music in 'The Last Supper'?

Bronnen

  1. 1Last Supper (fresco by Leonardo da Vinci). Encyclopaedia Britannica
  2. 2The Last Supper, Leonardo da Vinci. Museo del Cenacolo Vinciano, Milan
  3. 3Museo del Cenacolo Vinciano: visitor brochure (English). Museo del Cenacolo Vinciano, Milan, 2024

Gerelateerde artikelen

Video-essays